Zaman Damgası (Timestamp) Nedir ve Elektronik İşlemlerde Neden Zorunludur?

Dijital ortamda bir evrak hazırladığınızda veya elektronik imza attığınızda bilgisayarınızın işletim sistemi dosyanın meta verilerine o anki sistem saatini yazar. Ancak herhangi bir kullanıcı bilgisayarının tarih ve saat ayarını 5 yıl geriye veya 3 gün ileriye kolaylıkla alabilir. Bu nedenle sıradan bilgisayar saatleri hukuki davalarda kesin delil niteliği taşımaz.

Zaman Damgası (RFC 3161) Nasıl Çalışır?

Zaman damgası, bir verinin (belge, sözleşme, log kaydı, yazılım kodu) belirli bir tarih ve saatte var olduğunu ve o andan itibaren üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadığını matematiksel olarak ispatlayan bağımsız bir kriptografik onay mekanizmasıdır:

1. İmzalanacak belgenin SHA-256 özeti hesaplanır.
2. Bu özet BTK onaylı bir Zaman Damgası Sunucusuna (TSA - Time Stamping Authority) şifreli ağ üzerinden iletilir.
3. Zaman Damgası Sunucusu, atomik saat kaynaklarına (örneğin TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü UME UTC zaman referansına) bağlıdır.
4. Sunucu, belgenin özeti ile kesinleşmiş resmi UTC saatini birleştirir, kendi kurumsal sertifikasıyla imzalar ve damga verisi (token) olarak geri gönderir.

Hukuki Uyuşmazlıklarda Neden Zorunludur?

Zaman damgası pek çok kritik hukuki ve idari süreçte yasal zorunluluk taşır:

• 5651 Sayılı İnternet Kanunu: Şirket ağlarındaki tüm internet erişim logları ve DHCP kayıtları zaman damgasıyla mühürlenmek zorundadır. Aksi halde loglar mahkemede delil kabul edilmez.
• Fikri Mülkiyet ve Telif Hakları: Bir yazılım kodu, tasarım veya beste ürettiğinizde zaman damgası alarak eserin belirli bir günde tarafınızca üretildiğini noter masrafı olmadan kesin delille ispatlayabilirsiniz.
• Kamu İhaleleri ve EKAP: Elektronik ihale tekliflerinin son başvuru anından önce sisteme yüklendiğinin kanıtlanmasında zaman damgası esastır.
• Uzun Süreli Arşivleme (LTV / PAdES-A): E-imza sertifikanız 3 yıl sonra sona erdiğinde, belgenin sertifikanız henüz geçerliyken imzalandığını ispatlamanın tek yolu zaman damgalı arşiv imzasıdır.

Zaman Damgası Nereden Alınır?

Zaman damgası hizmeti Türkiye'de Kamu SM ve BTK tarafından yetkilendirilen Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcıları tarafından kontör (paket) usulü ile sunulur. Kurumsal muhasebe programları, UYAP sistemleri ve KEP operatörleri her işlemde otomatik olarak bu sunuculardan zaman damgası sorgusu gerçekleştirir.